Giới thiệu.

Là một dân tộc có lịch sử lâu dài và truyền thống văn hóa phong phú, Mông Cổ từng là đất nước chiếm giữ diện tích rộng lớn nhất thế giới. Ngày nay, Mông Cổ là một trong vài nước còn giữ văn hóa và truyền thống du mục từ ngàn xưa. Lãnh thổ Mông Cổ nằm sâu trong đất liền, giữa hai nước Trung Quốc và Nga. Sau nhiều thập niên dưới chế độ cộng sản theo kiểu Xô Viết, Mông Cổ đã xây dựng thể chế dân chủ, đồng thời tiến hành cải tổ kinh tế.

Tên nước: Cộng Hòa Nhân Dân Mông Cổ.
Dân số: 2,8 triệu người.
Ngôn ngữ: Tiếng Khalkha Mông Cổ, tiếng Thổ và tiếng Nga.
Tôn giáo: Phật giáo.
Thành phần sắc tộc: Mông Cổ (95%), Thổ (5%).
Tuổi thọ: 66 tuổi (nữ), 62 tuổi (nam).
Giáo dục phổ cập: 99%.
Thủ đô: Ulaan Baatar.
Tổng diện tích: 1,565,000 km vuông.
Giáp ranh: Trung Quốc, Nga.
Chính thể: Cộng hoà.
Đứng đầu nước: Tổng thống Nambaryn Enkhbayar.
Đứng đầu chính phủ: Thủ tướng Miyeegombo Enkhbold.
Tiền tệ: Togrog.
Đối tác thương mại: Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nga.

Vấn đề chính.

- Năm 1989, Liên bang Xô Viết bị tan rã khiến Mông Cổ lâm tình trạng thiếu hụt tài chính vì không còn được viện trợ.

- Mông Cổ càng hiện đại hóa, người dân càng từ bỏ lối sống du mục, một truyền thống đã có từ hằng thế kỷ ở nước này.

- Mông Cổ vẫn phải dựa vào hai nước láng giềng Trung Quốc và Nga để phát triển thương mại và kinh tế.

- Hạ tầng cơ sở nghèo nàn. Nhiều vùng nông thôn không điện nước, thiếu mạng lưới thủy lợi.

- Thời tiết ở Mông Cổ rất khắc nghiệt, hết hạn hán tới bão tuyết buốt giá.

Lịch sử.

Các nhà khảo cổ ghi nhận dân tộc Mông Cổ đã thành hình từ thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên, thế nhưng, phải mãi tới năm 1206 sau Công nguyên, nhà nước Mông Cổ đầu tiên mới ra đời dưới sự cai trị của Thành Cát Tư Hãn.

Trong 60 năm sau đó, các đạo quân Mông Cổ chinh phục những phần lãnh thổ rộng lớn, tạo thành một đế quốc gồm cả phần lớn Trung Quốc và Triều Tiên ngày nay; phía tây kéo dài tới tận Hắc Hải. Do đó, Mông Cổ là đế quốc rộng lớn nhất trong lịch sử thế giới.

Tuy nhiên, những năm tháng vinh quang không kéo dài lâu. Đến giữa thập niên 1300, chế độ cai trị ở phía đông đế quốc tan rã dần. Dù vậy, triều đình Mông Cổ vẫn kiểm soát được cả nước Nga và vùng Trung Á trong nhiều thế kỷ sau đó.

Năm 1632, triều đình Nhà Thanh tại Trung Quốc đã hoàn tất việc thu tóm toàn bộ đất đai của người Mông Cổ, và đến năm 1691, Mông Cổ trở thành một tỉnh biên thùy của Trung Quốc.

Nhà Thanh cai trị Mông Cổ đến năm 1911 thì suy yếu dần. Lợi dụng thời cơ này, thành phần quốc gia và các lạt ma, tức sư tăng Phật giáo ở Mông Cổ, với sự giúp sức của Nga, đã nổi dậy tuyên bố vùng Ngoại Mông là một nước độc lập.

Tuy nhiên, vài năm sau, Trung Quốc bắt đầu tìm cách tái lập quyền kiểm soát. Để chống lại sự thống trị của Trung Quốc, các lãnh tụ Mông Cổ lúc đó phải cầu cứu nhà nước Xô Viết mới thành hình ở Nga. Tháng 03/1921, các đảng viên cộng sản Mông Cổ thành lập Đảng Nhân dân Mông Cổ, sau này đổi tên thành Đảng Cách mạng Nhân dân Mông Cổ.

Một giai đoạn mới.

Sau khi vua Mông Cổ Jetsundampa Hutukhu băng hà vào năm 1924, Đảng Cách mạng Nhân dân Mông Cổ liền nắm quyền và thành lập nước Cộng Hòa Nhân Dân Mông Cổ. Đảng này tuyên bố theo đuổi chính sách xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa ở Mông Cổ, đồng thời đẩy mạnh nỗ lực tập thể hóa nền kinh tế và triệt hạ quyền lực thành phần quý tộc cũng như tăng lữ Phật giáo trong nước.

Những năm sau đó, nhà nước Mông Cổ tiến hành một loạt các vụ thanh trừng nhắm vào thành phần qúy tộc, tăng lữ và ngay cả phần lớn các nhà cách mạng lão thành. Thống chế Horloogiyn Choibalsan lên làm thủ tướng năm 1936 và chẳng mấy chốc, ông trở thành một nhà độc tài.

Mông Cổ được Trung Quốc công nhận năm 1949 và gia nhập Liên Hiệp Quốc vào năm 1961. Năm 1952, sau khi Choibalsan qua đời, Yumjaagiyn Tsedenbal lên thay thế làm Thủ tướng. Ông vẫn theo đuổi chính sách đồng minh thân cận với Liên Xô.

Năm 1974, Tsedenbal được bầu làm tổng thống. Ông giữ chức vụ này cho tới khi bị Jambyn Batmonth bãi nhiệm năm 1984. Batmonth làm tổng thống kiêm chủ tịch Đảng Cách mạng Nhân dân Mông Cổ, ông thành lập một chính phủ theo đường lối ôn hòa.

Năm 1990, chế độ cộng sản nhanh chóng sụp đổ vì quần chúng liên tục biểu tình đòi bầu cử đa đảng và dân chủ hoá đất nước. Bộ chính trị đương quyền từ chức vào tháng 03/1990 nhường chỗ cho thành phần cải tổ.

Thời gian đó, Mông Cổ rơi vào tình trạng suy thoái nghiêm trọng vì Liên Xô đã tan rã, không còn trợ giúp gì cho Mông Cổ. Trong tình hình sản xuất đình đốn và lạm phát tràn lan, chính phủ Mông Cổ năm 1991 phải lên tiếng kêu gọi cộng đồng quốc tế khẩn cấp viện trợ lương thực.

Năm 1996, tổng tuyển cử được tổ chức. Kết quả Liên minh Dân chủ Mông Cổ lên cầm quyền, chấm dứt chế độ cai trị liên tục của Đảng Cách mạng Nhân dân Mông Cổ trong suốt 75 năm liền. Kể từ thời điểm đó, các chính phủ kế nhiệm đã theo đuổi những chính sách cải tổ theo kiểu Tây phương và cho cổ phần hóa nhiều ngành kinh tế trong nước.

Chính phủ.

Mông Cổ là một nước cộng hòa, với quốc hội bên cạnh guồng máy chính phủ và tổng thống do dân trực tiếp bầu lên. Sau nhiều thập niên dưới chế độ cộng sản, Mông Cổ từ năm 1988 bắt đầu cải tổ chế độ theo kiểu Liên Xô. Tháng 01/2002, Mông Cổ từ bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa, đổi tên nước thành Nhà Nước Mông Cổ theo thể chế cộng hòa.

Tổng thống là nguyên thủ quốc gia, được bầu giữ nhiệm kỳ bốn năm. Cầm đầu chính phủ là thủ tướng do quốc hội bổ nhiệm, giữ nhiệm kỳ bốn năm.
Tổng thống, quốc hội, mười thành viên trong nội các dưới quyền thủ tướng và toà án tối cao chia nhau nắm giữ quyền hành pháp. Tuy nhiên, quyền lập pháp chỉ có quốc hội được nắm giữ.

Tổng thống và các thành viên quốc hội do dân trực tiếp bầu ra trong hai cuộc tuyển cử riêng rẽ.

Chính đảng có nhiều ghế nhất trong quốc hội, được quyền đề cử thủ tướng.
Về mặt hành chính, lãnh thổ Mông Cổ được chia thành 21 vùng, 18 ‘aimags’ và 3 thành phố.

Kinh tế.

Nền kinh tế Mông Cổ dựa trên cơ sở nông nghiệp và chăn nuôi gia súc. Nếu tính theo đầu người dân trong nước, Mông Cổ được xem là nước có nhiều gia súc nhất thế giới, gồm trâu bò, ngựa, lạc đà, dê và cừu.

Bên cạnh trữ lượng than khoảng 17.000 triệu tấn, Mông Cổ còn có những quặng khoáng giá trị như đồng, thiếc, tungsten, vàng, kẽm, nickel và molybdenum. Do đó, các mặt hàng xuất cảng chính của nước này, ngoài đồng, vàng, còn có len cashmere và nhiều sản phẩm khác làm từ da thú.

Cho đến thập niên 1940, phần lớn người Mông Cổ là nông dân sống đời du mục. Tuy nhiên, chính quyền sau đó đẩy mạnh giáo dục, đô thị hoá và công nghiệp hoá song song với việc mở rộng ngành nông nghiệp bằng cách thành lập các hợp tác xã.

Tuy nhiên, sự tan rã của Liên Bang Xô Viết vào năm 1989 làm chấn động nền kinh tế trung ương tập quyền ở Mông Cổ. Vì không còn nhận được các khoản trợ cấp từ Liên Sô, Mông Cổ lâm tình trạng suy thoái trầm trọng, sản xuất gián đoạn, lạm phát phi mã. Tình hình đen tối tới nỗi năm 1991, nhà nước Mông Cổ phải kêu gọi cộng đồng quốc tế khẩn cấp viện trợ lương thực.

Từ đó tới nay, Mông Cổ theo đường lối kinh tế thị trường tự do, thả nổi giá cả thị trường, cho tự do buôn bán ở trong cũng như ngoài nước. Nhờ thành quả thu đạt từ tiến trình cải cách kinh tế, Mông Cổ được quốc tế ca ngợi. Hiện nay, chính phủ nước này vẫn xúc tiến chương trình tư hữu hoá các xí nghiệp quốc doanh và sửa đổi cho hợp lý hơn hệ thống giá cả trong nước.