Kỳ diệu!

Cách nay 2 năm tại một địa điểm ở Trung Quốc, các nhà khảo cổ đã tìm thấy những hạt lúa mì được trồng từ trước đây 5000 năm. Phát hiện này cho thấy người ở Phương Tây đã tới Trung Quốc rất nhiều năm sớm hơn trước đây người ta đã tưởng.

Những hạt lúa mì và lúa mạch bị cháy thành than đã có mặt tại địa điểm khai quật vừa nêu ở thời điểm trước Công Nguyên tới 2650 năm. Những hạt này không phải là sản phẩm được người dân Trung Quốc trồng và tiêu thụ, vậy làm thế nào chúng tới được nước này và ai đã đem chúng tới? Nay người ta cho rằng những hạt lúa mạch và lúa mì vừa nêu bắt nguồn từ vùng Trung Đông từ cách nay khoảng 10.000 năm. Các cuộc khảo cứu mới đây cho thấy những hạt này được đưa từ phương Tây sang phương Đông.

Biên tập viên Sen Lam thuộc Ban Á Châu Thái Bình Dương Đài Úc châu đã có cuộc nói chuyện với Giáo sư Dodson, đồng tác giả cuộc khảo sát, hiện làm việc tại Cơ quan Khoa học Nguyên tử và Kỹ thuật Úc (ANST0-the Australian Nuclear Science and Technology Organisation) để tìm hiểu về tầm quan trọng của khám phá này.

Con đường đưa lúa mì sang Đông Phương.

DODSON: “Loại lúa mì đã được thuần hóa bắt nguồn từ các chủng loại lúa mì hoang dã. Người ta tìm thấy tất cả mọi chủng loại lúa mì này ở vùng Levant thuộc khu vực tiếp giáp Á Châu với Âu Châu, tức là ở phía Tây. Trước đó người ta không tìm thấy các chủng loại lúa mì ở phương Đông. Sự kiện lúa mì cũng giống như sự kiện lúa gạo. Lúa gạo bắt nguồn từ vùng thung lũng sông Dương Tử là loại lúa phát sinh từ những loại lúa hoang dã. Sau đó những loại lúa hoang này mới được con người thuần hóa. Lúa gạo đã được đưa từ Đông phương sang Tây Phương.”

PV: “Như vậy, thưa Giáo sư, nếu nói theo ngôn ngữ bây giờ thì ‘Tây phương’ nghĩa là gì ? Những nước nào ở Tây phương?”

DODSON: “Đó là những nước như Iran, Iraq, Jordan v.v.”

PV: “Như thế thì Tây phương có nghĩa là ở phía Tây của Trung Quốc, chứ Tây phương không phải là Âu Châu. Phải vậy không thưa Giáo sư?”

DODSON: “Đúng đấy. Đôi khi vùng này còn được gọi là Trung Đông nữa. Rắc rối quá. Phải thế không?”

PV: “Như vậy về phương diện lịch sử thì khám phá vừa nêu tác động ra sao?”

DODSON: “Điều thú vị ở đây là từ trước tới giờ người ta vẫn nghĩ rằng tiến trình trao đổi tư tưởng và kỹ thuật đã diễn ra dọc Con đường Tơ lụa. Trước đó người ta cho rằng có lẽ khoảng 200 năm trước Công Nguyên con người mới bắt đầu sử dụng Con đường Tơ lụa để thực hiện công cuộc trao đổi, buôn bán. Con đường Tơ lụa thực ra là hệ thống đường có rất nhiều nhánh khác nhau chứ không phải chỉ là một con đường duy nhất. Thế nhưng sự có mặt của những hạt lúa mì và lúa mạch ở Trung Quốc cho thấy chúng đã được đưa vào Trung Quốc trước thời điểm hoạt động của Con đường Tơ lụa rất lâu. Như vậy con người đã trao đổi tư tưởng và kỹ thuật từ một thời gian rất lâu trước khi Con đường Tơ lụa đi vào hoạt động.”

PV: “Như vậy Giáo sư nói rằng đã có chuyện trao đổi buôn bán lúa mì và lúa mạch. Phải vậy không?”

DODSON: “Theo tôi, chắc chắn đã có sự trao đổi tư tưởng và kỹ thuật.”

Xác ướp tóc vàng tại Trung Quốc.

PV: “Xin Giáo sư cho biết thêm về những xác ướp ở Tân Cương. Tại sao việc khám phá ra những xác ướp này lại gây chú ý đến vậy?”

DODSON: “Tân Cương là vùng đất cực kỳ khô cằn. Ngoại trừ những núi rất cao trong vùng Thiên Sơn, còn hầu hết khu vực Tân Cương đều hết sức khô cằn. Ở những núi rất cao tại Thiên Sơn có những đỉnh núi có tuyết, có đầm lầy và ao hồ. Tân Cương là một trong những vùng khô cằn nhất thế giới, vì vậy đây là nơi rất thích hợp để gìn giữ thi thể. Người ta đã khám phá thấy hàng trăm xác ướp tại vùng Tân Cương. Những xác ướp này được giữ gìn cẩn thận tới nỗi, ngoài việc những bộ quần áo của những xác ướp này vẫn còn tốt, người ta có thể nhận ra những xác ướp này có tóc vàng.”

PV: “Tóc vàng à?”

DODSON: “Đúng vậy. Một số xác ướp có tóc vàng. Quần áo của những xác ướp đó là loại quần áo chỉ có thể có ở Thổ Nhĩ Kỳ và những khu vực tương tự. Qua những sự kiện này, có vẻ như nay ta đã có đủ bằng chứng khá chắc chắn để có thể nói rằng cách nay 4000 năm, từ phương Tây, con người đã thực hiện các cuộc hành trình về phương Đông. Những người này có thể là tổ tiên của dân tộc Uighur.”

PV: “Đã vậy, lại còn có sự kiện lý thú là những người đi sang phương Đông không phải là những người thuộc gia đình hoàng tộc. Giáo sư có thể nói rõ hơn tại sao đó lại là sự kiện lý thú?”

DODSON: “Mặc dù tôi không làm việc trong lĩnh vực này, thế nhưng nếu chúng ta nhìn vào những địa điểm chôn cất những người này thì chúng ta thấy những người đó có họ hàng với nhau. Đó là những người dân thường và khi qua đời xác của họ được chôn cất và bảo quản kỹ lưỡng.”

PV: “Nhờ thế Giáo sư mới có thể biết thêm nhiều điều về những người dân thường từng sinh sống trong thời đại đó. Phải vậy không thưa Giáo sư?”

DODSON: “Đúng vậy. Thế nhưng điểm lý thú ở đây là: có thể những người từ vùng mà ngày nay chúng ta gọi là Trung Đông, tức là từ phương Tây, đã đem các phương pháp cày cấy nông nghiệp từ vùng đó sang phương Đông. Và khi đi như vậy, những người từ phương Tây đã đem theo những hạt lúa mì và lúa mạch sang phương Đông. Vì thế có thể có sự liên hệ khá vững chắc giữa những hạt lúa mì và lúa mạch với các phương pháp và kỹ thuật nông nghiệp.”