An cư lạc nghiệp.

Một trong những vấn đề mà sinh viên quốc tế gặp phải khi sống và học tập tại Úc là chuyện thuê nhà. Nhiều sinh viên lần đầu tiên thuê nhà mà không hiểu hết được quyền lợi và trách nhiệm của mình.

Thông thường, du học sinh thuê nhà theo hai dạng: ký hợp đồng trực tiếp với chủ nhà và thuê nhà qua các văn phòng địa ốc. Dạng thứ nhất, ký hợp đồng trực tiếp, được xem là phổ biến nhất với các sinh viên. Sau khi tìm được chỗ ở thích hợp, bước tiếp theo là thương lượng với chủ nhà, ký hợp đồng và dọn vào. Chủ nhà ở đây cũng không hẳn là chủ sở hữu thật sự mà là do một nhóm sinh viên hoặc một nhóm người thuê lại qua đại lý.

Có nhiều dạng nhà tại Úc: căn hộ (flat), căn hộ riêng (unit), nhà (house), chung cư (apartment) v.v… Để tiết kiệm chi phí, các du học sinh thường thuê nhà chung với nhau, chẳng hạn như khoảng 3-4 người sẽ cùng thuê một căn nhà gồm 2-3 phòng ngủ. Trong quá trình thuê nhà, chuyện người này người kia dọn ra là việc bình thường. Và điều này cũng chẳng khiến chủ nhà phải lo lắng nhiều vì nhu cầu cần nhà ở là rất cao. Chỉ trong vài tuần, hoặc thậm chí vài ngày, sẽ có một ‘thế hệ’ mới lấp chỗ trống ngay.

Vấn đề ở đây chính là làm thế nào để du học sinh có thể đứng ra tự mình thuê nhà thông qua các văn phòng địa ốc bởi có rất nhiều quy định và thủ tục. Với những bạn lần đầu tiên thuê nhà như thế thì quả thật con đường này cũng lắm gian truân.

Con đường ‘đau khổ’.

Hùng, sinh viên Đại học Monash, học tập tại Úc đã 5 năm và đã có PR (permanent resident). Vì lập gia đình nên bạn muốn dọn ra ở riêng. Sau một thời gian ‘thám thính’, chấm được vài căn hộ (unit) ưng ý, Hùng bắt đầu ‘chạy’ thủ tục thuê nhà. Hùng chia sẻ: “Không phải dễ dàng mà thuê được căn hộ hiện nay. Ngoài căn hộ này, trước đó mình cũng ưng ý 2 căn hộ khác. Tuy nhiên, hai lần trước mình đều bị từ chối vì những người khác có ưu điểm hơn về mặt tài chính. Thường thì các văn phòng địa ốc cũng ‘chọn mặt gửi vàng’, nghĩa là họ muốn tìm người thuê nhà có thông tin đầy đủ, thu nhập ổn định, đảm bảo được tiền thuê và ở trong thời gian dài”.

Về thủ tục thuê nhà, sinh viên chỉ có thể tiến hành sau khi đã xem nhà (inspection). Thường thì các đại lý có thông báo thời gian cụ thể để mọi người có thể đến nhà và tìm hiểu trước. Nếu ai không đến được vào thời gian đó thì có thể liên hệ trực tiếp với đại lý để lấy chìa khóa vào nhà. Các giấy tờ cần thiết gồm: đơn thuê nhà (application form) do các đại lý cung cấp, giấy tờ cá nhân có hình như hộ chiếu, bằng lái xe, giấy tờ chứng minh thu nhập như pay slip (giấy báo lương) hay bank statement (bản in sẵn có ghi toàn bộ số tiền nhập và xuất ở tài khoản của khách hàng trong một kỳ hạn nhất định). Ngoài ra, người thuê nhà cũng phải cung cấp địa chỉ liên hệ của người bảo lãnh để các văn phòng địa ốc có thể kiểm chứng. Thông thường, thời gian để xem xét yêu cầu thuê nhà của khách hàng là 1-2 ngày.

Vậy thì làm thế nào mà du học sinh có thể đứng ra thuê nhà khi các đại lý đều yêu cầu người thuê có thu nhập và tình hình tài chính ổn định? Hùng chia sẻ: “Sau hai lần ‘thất bại’, mình đành nhờ đến một người cô đang sống tại Úc cùng đứng tên chung hợp đồng thuê nhà. Vì cô có việc làm ổn định và đã sống ở Úc một thời gian dài nên sự bảo lãnh của cô ấy vững chắc hơn mặc dù mình cũng đi làm trợ giảng ở trường. Nhờ vậy mà mình thuê được căn hộ này”.

Phương, sinh viên La Trobe, sau nhiều lần thuê nhà, rút ra kinh nghiệm: “Tài chính ổn định (với du học sinh là tiền trong ngân hàng đủ để đảm bảo chuyện thuê nhà), có thu nhập đều thì cơ hội được chấp nhận cho thuê càng lớn. Bạn nên nhờ bạn bè (đã có công việc ổn định) hoặc thầy cô, họ hàng bảo lãnh hồ sơ thuê nhà của mình”.

Trả lời câu hỏi “Thuê nhà qua đại lý khó như thế, vậy thì tại sao các sinh viên lại chọn cách này?”, Phương cho biết thêm: “Có nhiều lý do chẳng hạn như một nhóm bạn thân thích ở chung với nhau nhưng lại không thể tìm được phòng trống cho tất cả mọi người hoặc một số bạn có gia đình riêng cần những căn hộ rộng rãi hơn”.

Tìm hiểu thủ tục thuê nhà.

Qua được ‘ải’ đại lý chưa hẳn đã kết thúc. Bước tiếp theo cũng quan trọng không kém là bạn cần phải nắm được một số điều cơ bản trong khi tiến hành ký hợp đồng. Có hai loại hợp đồng thuê nhà: cố định và theo từng kỳ. Hợp đồng cố định kéo dài trong một thời gian cụ thể đã được ấn định, trong khi hợp đồng theo từng kỳ được tính theo tuần hoặc tháng.

Ngoài số tiền nhà trả theo định kỳ hàng tháng hoặc hàng tuần, trước khi dọn vào ở, sinh viên cần phải đóng một khoản tiền thế chân nhất định. Nếu tiền thuê nhà mỗi tuần thấp hơn 350 đô Úc, số tiền thế chân không thể nhiều hơn tiền thuê nhà một tháng. Nếu người thuê không giữ gìn căn nhà sạch sẽ, làm hư hại hoặc không trả tiền thuê nhà, chủ nhà hay văn phòng địa ốc có thể giữ lại một phần hoặc toàn bộ số tiền thế chân khi hết hạn thuê nhà. Họ cũng có thể đòi hỏi thêm nếu số tiền thế chân không đủ để bồi thường những thiệt hại do người thuê gây ra.

Một điểm hết sức quan trọng khác mà người thuê nhà cần quan tâm trước khi dọn vào là bản báo cáo tình trạng căn nhà (the condition report). Đây là bản ghi chú tình trạng tổng quát của căn nhà bao gồm tất cả đồ đạc bên trong. Thông thường, chủ nhà hay đại lý phải giao cho người thuê hai bản báo cáo đã ký tên trước khi họ dọn vào. Người thuê phải điền và gởi lại bản báo cáo trong vòng 3 ngày kể từ lúc dọn vào. Bản báo cáo này có thể được sử dụng như một bằng chứng nếu có sự tranh chấp trong tương lai về việc ai là người trả các chi phí dọn dẹp vệ sinh, sửa chữa hư hại hoặc bồi thường các đồ đạc bị mất.

Sinh viên cũng nên kiểm tra hệ thống điện, nước, ga trước khi thuê nhà. Khi bắt đầu thuê, sinh viên nên liên lạc với các công ty dịch vụ để sắp xếp các hóa đơn được chuyển sang tên mình.

Ngoài ra, một vấn đề khác không kém phần ‘nhạy cảm’ liên quan đến việc tăng tiền thuê nhà. Nếu hợp đồng thuê nhà là loại hợp đồng cố định, chủ nhà hay văn phòng địa ốc không thể tăng tiền thuê nhà trước ngày hợp đồng chấm dứt. Theo quy định của Luật Thuê nhà ban hành năm 1997 (Residential Tenancies Act 1997), trong bất kỳ trường hợp nào tiền thuê nhà không được tăng hơn một lần mỗi sáu tháng và phải được thông báo trước ít nhất 60 ngày.