Thuê nhà không mất tiền - chuyện động trời.

‘An cư (mới) lạc nghiệp’. Các du học sinh càng thấm thía nỗi niềm này hơn ai hết. Đã đành đời du học, ba lô trên vai sẵn sàng dời nhà bất cứ khi nào, nhưng kiếm được một nơi ở ổn định lâu dài chắc chắn sẽ khiến mỗi người yên tâm hơn nhiều trong sự nghiệp đèn sách.

Từ lí do này nên việc tìm nhà là một trong những trọng điểm hàng đầu của mỗi du học sinh, có người đôn đáo ngay từ khi còn ở Việt Nam, có người qua tới Úc mới hỏi quanh bạn bè. Tuy nhiên tìm được nơi ở gần trường, tiện đi lại, làm việc lại không hẳn là một chuyện dễ dàng, đôi khi, cần thêm may mắn. Hơn thế nữa, giá thuê nhà cũng là điều quan trọng đầu bảng. Những bạn đi theo diện học bổng ADS hay ‘xịn’ hơn như Endeavour, Leadership hoặc học bổng của các trường đại học Úc thì còn đỡ toan tính, chứ những ai mà ‘U-ta-chi’ thì điều này càng điên đầu. Thậm chí theo phản ánh chung, du học sinh theo chương trình học bổng 322 của chính phủ Việt Nam cũng phải hết sức chật vật ‘liệu cơm gắp mắm’. (Cần nhớ là trong khoảng 55 ngàn du học sinh Việt hiện nay, chỉ có chừng 14% được hưởng học bổng từ mọi nguồn, số còn lại đều phải tự lo hoặc có sự hỗ trợ của gia đình).

Lẽ dĩ nhiên, khi thuê nhà ai cũng muốn thuê gần trường, nhưng càng gần trường thì giá thuê nhà càng đắt, thêm nữa, xu hướng chung là giá thuê mỗi năm chỉ tăng chứ không giảm. (Giá thuê nhà ở Melbourne đã tăng từ 15-25% trong hai năm gần nhất). Ấy vậy mà trong hoàn cảnh này, một anh bạn người Việt vừa bật mí cho tôi chuyện ‘động giời’: “Từ khi thuê cái nhà này, tớ ở không mất tiền”. Ngạc nhiên chưa?

Chỉ lo không có đủ nhà cho thuê.

Thuê chung nhà (hold and share) là hình thức phổ biến nhất hiện nay với du học sinh, bởi lẽ nhà thuê trong kí túc xá tuy gần trường, nhưng lại rất đắt (chừng 150-200 đô Úc/tuần), ở homestay lại bất tiện và cũng đắt đỏ không kém. Khi đứng tên thuê nhà, thường là một hay một nhóm người cùng chung nhau kí hợp đồng với chủ nhà (landlord), những điều khoản được các công ty tư vấn (agent) thực hiện.

Trong trường hợp một người đứng tên kí, người đó sẽ trực tiếp làm việc với chủ nhà, và sau đó đứng ra phân chia cho thuê lại từng phòng trong nhà. Giá thuê nhà trọn vẹn hàng tháng trong hợp đồng sẽ được giữ kín, lúc này, những người tới ở sau sẽ chỉ biết giá thuê phòng do người đứng ra thuê nhà thông báo. Trên thực tế, lúc này chủ nhà cho thuê lại là người đứng tên kí hợp đồng, chứ không phải chủ nhà thật sự nữa. Đây cũng là lí do tại sao anh bạn ở trên nói rằng anh ta ở không mất tiền. Đơn giản vì sau khi phân chia lại giá tiền, những người đến thuê sau đã gánh hết phần tiền phải đóng của anh bạn đó.

Tuy nhiên, trách nhiệm của người đứng tên thuê nhà nhà cũng không nhẹ. Bởi hợp đồng kí với chủ nhà thật sự thường là một năm hoặc ít nhất cũng nửa năm, tiền nhà trả theo tháng nên nếu như không tìm được người thuê chung thì người giữ nhà ‘lãnh đủ’. Đem mối băn khoăn này hỏi một người bạn cùng nhà, cô cười ngất: “Lý thuyết thì như thế, nhưng thực tế lại khác. Bởi không lúc nào sợ thiếu sinh viên thuê nhà nên chỉ lo không có đủ nhà cho thuê, chứ không bao giờ có chiều ngược lại”.

Tiêu chuẩn Tây - tiêu chuẩn Ta.

Làm việc độc lập với chủ nhà, người đứng tên thuê nhà nhà giữ bí mật về số tiền phải trả hàng tháng, và thường khai tăng thêm đối với những ai cùng chung thuê nhà. Thêm nữa, chủ nhà cũng hầu như không bao giờ tới bởi tiền thuê nhà hàng tháng đã chuyển khoản qua ngân hàng. Vì vậy chuyện những người đến thuê sau không mấy khi biết mình đã bị ‘chém đẹp’ như thế nào. Mà hoặc giả dụ rồi nếu biết được thì cũng đành tặc lưỡi: “Còn hơn không có nhà để thuê, chuyển đi chỗ khác chắc gì được hơn chỗ này”.

Trong khi có chủ nhà khá thoải mái trong việc cho thuê, họ chỉ cần trả đúng số tiền hàng tháng và không quan tâm có bao nhiêu người tới ở thì cũng có chủ nhà rất cẩn thận và khó tính, họ yêu cầu giới hạn số lượng người theo đúng số phòng. Đây là ‘tiêu chuẩn của Tây’, nhưng với du học sinh, càng nhiều bao nhiêu thì càng đỡ tiền nhà bấy nhiêu. Vậy nên bắt đầu có những ‘mặc cả’ lắm khi rất khôi hài, ví dụ tranh luận với nhau hơn một tiếng đồng hồ là phòng này có giường rộng 160cm thì dứt khoát phải là phòng đôi, chứ không thể là phòng đơn vì người Châu Á chúng tôi nhỏ bé, hay phòng kia rộng hơn một chút thì cũng phải là phòng đôi, mặc dù chủ nhà đã nói thiết kế ban đầu là phòng làm việc nhỏ hơn phòng ngủ v.v…

Tuy nhiên, sau khi đã kí hợp đồng xong và vắng mặt chủ nhà, người đứng ra cho thuê lại cũng sẽ tìm mọi cách để kéo càng nhiều người vào ở càng tốt. Phòng khách được căng riđô chia hai, chia ba, nhà kho được dọn dẹp thành phòng ngủ là ‘chuyện nhỏ như con thỏ’. Chủ nhà nếu có đến và báo trước thì mọi thứ sẽ nhanh chóng được thu dọn gọn gàng, còn nếu đến bất chợt và bắt gặp thì sẽ được lấp liếm bằng cách nói là bạn tôi mới qua chưa kiếm được nhà nên ở tạm một hôm. Như thế thì chủ nhà cũng đành chịu, chẳng lẽ mất nhân đạo mà đuổi ra khỏi nhà? Muôn vàn cách lách luật của sinh viên là như vậy.

Tìm nhà mới biết gian lao.

Nói đến tiền nhà còn phải nhắc đến một khía cạnh khác - ‘tiền bills’, đó là hoá đơn các loại điện, nước, gas, Internet. Tiền nhà có thể đã bao gồm tiền bills hoặc chưa, theo xu hướng chung của các chủ nhà hiện nay là tách riêng tiền bills, để cho những người thuê nhà tự trả chứ không ‘bao’ như ngày trước nữa. Điều này khá hợp lý, sẽ khiến mỗi người phải biết tiết kiệm và không thể sử dụng như ‘của chùa’ - một thói quen xấu chưa dễ bỏ của nhiều người Việt. Lò sưởi bật suốt ngày không tắt, vòi nước xả quên không vặn chặt cả đêm, đi ra đi vào không tắt đèn... tất tật cho tới khi nộp bills mới té ngửa vì hoá đơn lên tới cả ngàn đô Úc. Nhiều chủ nhà trước kia kí hợp đồng kèm cả tiền bills vào tiền nhà với sinh viên Việt, sau vài tháng đã ‘choáng nặng’ mà không biết làm thế nào vì rằng hợp đồng đã kí hết năm. Vậy là đành chờ qua năm sau lập tức chuyển ngay điều khoản không kèm tiền bills vào tiền nhà nữa và để người thuê tự đóng.

Tìm nhà mới biết gian lao,
Giá cao rồi lại giá cao vô cùng.
Giá ôi là giá vô cùng!
Khi mô mới khỏi bập bùng “ở-đi”?

Đó là tâm trạng có thật mà đã ‘cảm khái thành thơ’ của một du học sinh Úc trên hành trình tìm nơi ‘an cư’. Chắc hẳn rồi mỗi người chuẩn bị qua Úc học hoặc những ai đang trên xứ chuột túi mà chưa tìm được nơi ở ổn định sẽ phải bước qua chặng đường hẳn không dễ dàng này. Nhưng đó cũng là một chặng đường nên trải, để biết thêm, và cũng để lớn thêm.