Hiện tại và quá khứ.

Tại Việt Nam, lạm phát đang là vấn đề đáng quan ngại vì giá cả trung bình tăng tới 26%. Để giảm bớt lạm phát, nhà nước Việt Nam trong tuần này đã cho phá giá đồng tiền Việt Nam. Nhưng các chuyên gia cho rằng ngoài phương cách này ra, chính quyền Việt Nam cần thực hiện nhiều biện pháp khác nữa để duy trì đà tăng trưởng, đồng thời cũng để chứng minh cho các nhà đầu tư thấy tình hình không có gì đáng lo ngại.

Tìm hiểu hiện tình kinh tế Việt Nam, phóng viên Đài Úc Karen Percy đã phỏng vấn ông Ray Mallon, một chuyên gia kinh tế Úc lâu nay làm việc tại Hà Nội.

PV: Chỉ cần nhìn vào lượng xe máy, xe hơi mới tinh chen chúc trên đường phố Hà Nội hằng ngày cũng đủ thấy mức sống của người dân Việt bây giờ khấm khá hơn trước nhiều. Bên cạnh đó, dãy cửa tiệm bán những mặt hàng đắt tiền ngày càng dài ra cũng cho thấy một thiểu số hiện giàu có đến mức nào.

Hơn một thập niên đã qua từ khi nhà nước Việt Nam áp dụng chính sách 'Đổi Mới' tức mở cửa kinh tế, hàng triệu người dân Việt đã thoát cảnh nghèo đói và Việt Nam trở thành một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất nhì Đông Nam Á, với tỷ lệ tăng trưởng trung bình hằng năm từ 8 đến 9%. Nhận định thành quả kinh tế của Việt Nam, ông Ray Mallon nói.

MALLON: “Tôi nhớ lần đầu tiên đến Việt Nam vào năm 1988, tôi thấy trên đường phố hầu như chỗ nào cũng có cảnh nghèo khổ. Bây giờ thì người nghèo vẫn còn đấy, nhưng dần dần chỉ còn thu lại trong một vài khu vực thôi. Vì từ khi nhà nước cho phép tự do làm ăn buôn bán thì người dân bung ra kinh doanh mạnh vô cùng. Mặc dù không phải hoàn toàn tự do, thế nhưng nền kinh tế, xã hội Việt Nam hiện giờ đã khác hẳn trước đây, mức sống của dân chúng cũng cao hơn trước rất nhiều.”

Cơn sốt thị trường.

PV: Nhưng nhiều người đang lo là nền kinh tế có thể đang đến giai đoạn quá tải. Lạm phát hơn 26%, thị trường chứng khoán năm nay sụt giá tới 50% và thị trường nhà đất cũng có thể lâm tình trạng khủng hoảng.

MALLON: “Trong vòng 12 tháng qua, lạm phát tăng tới mức đáng sợ tương đương với mức thâm hụt cán cân thanh toán. Nếu tính tỷ lệ lạm phát thì đến khoảng phân nửa là do những yếu tố bên ngoài, thành ra nếu trừ con số lạm phát vì giá thực phẩm, tỷ lệ còn lại chỉ ở mức 12% mà thôi. Phải nói rằng đây cũng là một vấn đề đấy, nhưng không đến nỗi đáng sợ cho lắm. Do đó, nếu xét tổng thể các ngành khác, khu vực sản xuất nông nghiệp vẫn thu đạt thành quả rất khả quan. Tỷ lệ công ăn việc làm vẫn ở mức rất cao, điều này cho thấy nhu cầu người tiêu thụ tiếp tục gia tăng, thành ra nhìn chung tình hình có đáng quan ngại nhưng không có gì để bi quan hết.”

PV: Mặc dù Việt Nam hiện vẫn theo chế độ độc đảng và trung ương nắm toàn quyền kiểm soát, nhưng sinh hoạt thương mại hiện diễn ra rất mạnh mẽ và sôi nổi. Kinh tế gia Ray Mallon nhận định như sau:

MALLON: “Mức độ cạnh tranh làm ăn buôn bán ở đây phải nói là mạnh vô cùng. Nhìn đâu cũng thấy người buôn kẻ bán. Người Việt xem trọng công việc vì thế họ đầu tư vào nguồn nhân lực để tiến lên. Điều này được phản ánh qua đà tiếp thu công nghệ nhanh đến chóng mặt ở Việt Nam. Người dân sẵn sàng ứng dụng ngay các công nghệ mới, thí dụ cụ thể như khi Việt Nam có mạng internet, số người sử dụng internet mới đầu chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ không đáng là bao trong dân số, vậy mà bây giờ con số này còn nhiều hơn ở Philippines và tương đương với số người sử dụng internet ở Thái Lan. Nói chung, những việc như học tiếng nước ngoài, bất cứ cái gì liên quan tới khoa học công nghệ, người dân Việt Nam đều bỏ thì giờ trau dồi học tập.”

Những nghịch lý.

PV: “Theo ông thì tại sao Việt Nam, dù bề ngoài về nhiều phương diện vẫn là một nước cộng sản nhưng lại thu đạt những thành quả không khác gì ở một nước tư bản như vậy?”

MALLON: “Trên danh nghĩa, hiến pháp Việt Nam ghi rõ nhà nước theo chủ nghĩa Marx-Lenin. Nhưng nhà nước Việt Nam lại theo đuổi đường lối kinh tế thị trường và tiến trình phát triển kinh tế dựa trên quy luật cạnh tranh thị trường. Đấy là một trong vô số những nghịch lý, thậm chí cả ngày xưa vào thời bao cấp, thu nhập của nhà nước Việt Nam chỉ chiếm khoảng 14-15% Tổng Sản lượng Quốc gia (GDP) so với 40% của Trung Quốc hay từ 80 đến 90% của Nga. Còn nếu so sánh với phần lớn các nước Đông Nam Á, tổng thu nhập của nhà nước Việt Nam cũng thấp hơn. Điều này cho thấy là ngay những năm trước đây, không phải lãnh vực nào nhà nước Việt Nam cũng kiểm soát chặt.”

PV: Dù vậy, nhà nước Việt Nam hiện vẫn quản lý sát vốn luân chuyển, tiền tệ và chính sách ngân hàng trung ương. Bên cạnh đó, nền kinh tế Việt Nam hiện vẫn bao gồm một bộ phận các xí nghiệp do nhà nước quản lý và sở hữu. Tuy tình hình quả đang có sự thay đổi, nhưng không ít người quan ngại nếu tình trạng kinh tế hiện nay không sớm cải thiện, nhà nước sẽ có thể dẹp bỏ những chính sách đã đưa đất nước vượt qua một đoạn đường dài đến giai đoạn ngày nay.