Tiến sỹ cũng không bằng cắt tóc, nấu ăn.

Hãy theo dõi một đoạn đối thoại trong văn phòng luật sư tư vấn nhập cư tại Úc.

Luật sư: Nếu bây giờ muốn nộp hồ sơ xin định cư tại Úc với tư cách người có bằng cấp và/hoặc có tay nghề thì bạn sẽ đăng ký nộp nghề nào?
Khách hàng: Trước khi sang Úc tôi dạy học.

Luật sư: Rất tốt, Úc đang thiếu rất nhiều giáo viên. Thế bạn là giáo viên trung học, tiểu học, mẫu giáo, hay cao đẳng dạy nghề?
Khách hàng: Tôi là giảng viên đại học và có tham gia công tác nghiên cứu. Như vậy có được không?
Luật sư: Rất lấy làm tiếc là hiện nay nước Úc đang cần giáo viên ở gần như tất cả các cấp bậc đào tạo, nhưng xin lỗi bạn là giảng viên lại không nằm trong danh mục này.

Khách hàng: Vậy để được nhập cư hợp pháp vào Úc, tôi cần phải làm gì?
Luật sư: Bạn phải học lấy một nghề nằm trong danh mục nghề nghiệp mà chính phủ Úc đang cần rồi sau khi học xong, bạn làm hồ sơ nhập cư. Nếu muốn tiếp tục nghề dạy học thì bạn phải học ngành sư phạm đào tạo giáo viên cho các bậc học tương ứng kể trên (mẫu giáo, tiểu học, trung học, cao đẳng dạy nghề…). Còn không bạn sẽ phải học những ngành khác.

Khách hàng: Vậy những ngành nào mà du học sinh hay học nhất để được ở lại Úc?
Luật sư: Kế toán, Y tá, Cắt tóc, Nấu ăn…

Phải cho nghiên cứu khoa học vào danh sách PR.

Hiệu phó Trường Đại học New South Wales Les Field cho biết hiện nay 30% sinh viên nghiên cứu hệ sau đại học tại trường mình là sinh viên quốc tế. Đây là những người đang theo học chương trình đào tạo thạc sỹ và tiến sỹ. Ông cho biết con số này đã tăng vững chắc trong thời gian qua trong khi số lượng sinh viên Úc tham gia các khóa tương tự lại giảm. Xu hướng hiện nay của sinh viên Úc là thích ra đi làm để có thu nhập cao hơn là tiếp tục làm công tác nghiên cứu trong các trường đại học chỉ với đồng học bổng ít ỏi. Và các nhà giáo dục Úc đã lên tiếng cảnh báo rằng nước Úc nói chung cũng như nền giáo dục Úc nói riêng sẽ phải trả giá cho điều này.

Theo ước tính, xét trong khoảng thời gian trung hạn, nước Úc sẽ thiếu khoảng 19.000 kỹ sư và những người làm khoa học. Trong khi đó, những du học sinh làm nghiên cứu lại phải trở về nước ngay sau khi tốt nghiệp. Theo quy định của Bộ Di trú Úc, sinh viên quốc tế sau ngày tốt nghiệp nếu không làm giấy tờ xin nhập cư thì chỉ được phép lưu lại trên nước Úc thêm có vài tuần. Trong khi đó thì một số nước khác, chẳng hạn như New Zealand là nước láng giềng với Úc lại có chính sách khôn khéo và mềm dẻo hơn trong việc sử dụng lao động nước ngoài từ nguồn do chính họ vừa đào tạo. Hiện nay sinh viên quốc tế học xong bậc tiến sỹ tại Úc khi muốn làm hồ sơ định cư ở lại thì cũng chỉ được ưu tiên hơn những người tốt nghiệp từ các bậc học khác khoảng từ 10 đến 20 điểm. Để được chấp thuận định cư tại Úc, người nộp đơn phải đủ 120 điểm. Nhưng để có được sự ‘ưu tiên’ đó thì những người có bằng tiến sỹ lại phải đứng đơn với một nghề nghiệp nhất định mà những nghề này được quy định rõ ràng trong bản danh sách do Bộ Di trú cung cấp. Trong bản danh sách đó không có nghề giảng viên đại học và nghề nghiên cứu khoa học. Rõ ràng như thế, những du học sinh muốn theo đuổi con đường nghiên cứu và giảng dạy sẽ bị thiệt thòi trong việc tìm kiếm cơ hội để ở lại Úc sau khi lĩnh bằng tiến sỹ. Trên thực tế một người học nghề cắt tóc hay nấu ăn lại được xét định cư ở lại Úc thuận lợi hơn hẳn một người có bằng Tiến sỹ về Ngôn ngữ học.

Nắm bắt được tình hình đó, trường Đại học New South Wales đã đề xuất một phương án táo bạo. Theo đó thì chính quyền Úc nên đề nghị Sở Di trú và Công dân Úc đưa nghề nghiên cứu khoa học vào danh sách những ngành nghề Úc cần và cho phép nhập cư.

Liệu có khả thi?

Nếu đề nghị này được thông qua thì đây sẽ là một cơ hội lớn cho sinh viên quốc tế. Sinh viên quốc tế hiện đã có thể ‘đột kích’ một số quỹ học bổng vốn dĩ từ trước tới nay vẫn là độc quyền của sinh viên Úc. Trong tương lai, còn có thêm nhiều quỹ học bổng dạng này sẽ mở rộng cửa chào đón các ứng viên người nước ngoài. Nếu giờ đây công việc nghiên cứu tại các trường đại học cũng được chính phủ Úc thông qua coi như một nghề mà Úc đang cần để ưu tiên trong vấn đề nhập cư thì quả là sẽ mở ra cơ hội lớn cho nhiều sinh viên quốc tế hiện đang làm tiến sỹ tại Úc và có ý định tiếp tục nghiên cứu sau khi tốt nghiệp.

Tuy nhiên vấn đề không đơn giản chỉ là ước muốn từ phía du học sinh cũng như những nhà giáo dục đại học Úc. Phát ngôn viên của chính phủ phụ trách cả hai mảng giáo dục và di trú cho rằng ở thời điểm hiện tại, những công việc nghiên cứu tại các trường đại học vẫn không thể có tên trong Danh sách Nghề nghiệp có nhu cầu cao để xét Nhập cư (Migration Occupations in Demand List). Nguyên nhân bởi nghề này vẫn chưa nằm trong danh sách của chính phủ quy định về những nghề có bằng cấp hoặc có tay nghề (Skilled Occupations List). Chừng nào nghề này còn chưa có tên trong danh sách sau thì nó không thể nào có tên trong danh sách trước được.

Dẫu vậy, hy vọng vẫn còn nguyên đấy bởi danh sách nào thì cũng có lúc thay đổi và chính phủ định kỳ vẫn có những tư vấn và duyệt xét lại danh sách. Trong thực tế, việc thêm ngành này vào hay bỏ bớt ngành kia ra khỏi danh sách của chính phủ là điều vẫn thường xảy ra.