Làm nghiên cứu tại Việt Nam thế nào.

Ước muốn chiếm lĩnh đỉnh cao trí tuệ là mục tiêu của rất nhiều thế hệ ở Việt Nam hiện nay. Không chỉ giới nghiên cứu có thâm niên mà ngay cả những bạn trẻ vừa chập chững bước vào con đường khoa học cũng mong muốn được nghiên cứu và khám phá ra những điều mới mẻ trong khoa học.

Để đạt được một thành tựu trong khoa học không phải là điều đơn giản, có người bỏ ra hàng 5 hay 10 năm hay nhiều hơn thế để nghiên cứu một lý thuyết hay sáng chế mới. Đôi khi những lý thuyết mà họ nghĩ ra đã được chứng minh nhưng lại không thể ứng dụng vào thực tế. Có những lý thuyết phải 10 hoặc 15 năm sau hoặc có khi hơn thế, con người ta mới phát hiện ra rằng lý thuyết của giáo sư A nghiên cứu hoàn toàn có thể ứng dụng được vào thực tế. Ví dụ một giáo sư ở trường đại học bách khoa Hà nội trước kia đã nghiên cứu về vật lý thống kê không cân bằng, lý thuyết mà ông tìm ra từ năm 1982 mãi đến năm 2003/2004 mới phát hiện ra rằng lý thuyết đó áp dụng được vào các vật liệu kim loại và một trong những nghiên cứu của ông ngày nay đang được các thế hệ trẻ mở rộng nghiên cứu ứng dụng trong kim loại và hợp kim.

Những yêu cầu khi làm nghiên cứu.

Ở Việt nam ngày nay lượng nghiên cứu sinh tiến sĩ khá là đông. Mặc dù tiêu chuẩn yêu cần ban đầu để được làm nghiên cứu không phải dễ, song các nhà khoa học trẻ vẫn cố gắng không ngừng để học hỏi và tìm tòi những ẩn số trong khoa học.

Nói chuyện về vấn đề nghiên cứu sinh với giáo sư, tiến sĩ vật lý Vũ Văn Hùng, hiện đang phụ trách phân ban sau đại học của trường đại học Sư phạm I Hà nội được biết những tiêu chuẩn yêu cầu tối thiểu dành cho một nghiên cứu sinh muốn làm đề tài tiến sĩ trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật nói chung bao gồm văn bằng và các công trình đã công bố, có bằng thạc sĩ (luận văn tốt nghiệp ít nhất từ 9 trở lên) đúng chuyên ngành hoặc chuyên ngành phù hợp với chuyên ngành nghiên cứu tiến sĩ và có ít nhất một bài báo công bố trên tạp chí khoa học hoặc phù hợp với chuyên ngành dự định làm Phd.. Hoặc nếu chưa có bằng thạc sĩ thì phải có ít nhất 2 bài báo công bố trên tạp chí khoa học trước khi nộp hồ sơ dự thi. Hoặc nếu có bằng tốt nghiệp đại học chính quy, đúng ngành và phải đạt loại giỏi trở lên thì phải có 2 bài viết đăng trên các tạp chí khoa học trước khi nộp hồ sơ dự thi và có ít nhất hai năm làm việc chuyên môn trước thời gian dự thi. Giáo sư cho biết thêm thời gian để hoàn thành một đề cương là 3 năm (full time) hoặc 4 năm (part time). Trong thời gian làm Phd. phải tham gia các hội nghị khoa học, có nhiều bài viết đăng trên báo và tạp chí khoa học, ngoài ra có ít nhất một bài đăng trên tạp chí quốc tế trước khi nộp hồ sơ đến hội đồng sơ khảo (Hội đồng sơ khảo gồm có 7 người). Sau khi đạt tiêu chuẩn qua hội đồng sơ khảo mới được đưa lên hội đồng xét duyệt cấp cao. Tại hội đồng này có 1 chủ tịch, 3 phản biện, 1 thư ký hội đồng và 2 ủy viên.

(Mời bạn nhấn vào audio1 để nghe Giáo sư Vũ Văn Hùng nói về những yêu cầu và tiêu chuẩn đào tạo một nghiên cứu sinh Phd.)

Kinh nghiệm nghiên cứu.

Tham khảo một nghiên cứu sinh đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ chuyên ngành vật lý, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hòa, hiện đang là giảng viên trường đại học giao thông vận tải Hà nội cho biết, đề tài chị đã nghiên cứu chuyên về quá trình biến dạng đàn hồi và phi tuyến của kim loại và hợp kim, cụ thể về mảng biến dạng và phân loại đàn hồi của kim loại và hợp kim. Để được nhận vào nghiên cứu, với Hòa không có nhiều khó khăn lắm vì Hòa tốt nghiệp đại học đạt loại xuất sắc nên được vào thẳng khóa học thạc sĩ. Sau đó Hòa đăng ký học Phd. thì mới phải thi 3 môn, một môn ngoại ngữ, môn chuyên ngành và bảo vệ chuyên đề cho vấn đề mình định nghiên cứu. Theo tiến sĩ Hòa cho biết, yêu cầu đầu vào ban đầu để được chấp nhận làm Ph.d thì điểm ngoại ngữ phải đạt ít nhất từ 50% trở lên, còn môn chuyên ngành thì chọn theo thang điểm từ cao đến thấp. Thông thường mỗi chuyên ngành được 1 đến 2 chỉ tiêu (đạt được chỉ tiêu này có nghĩa là nghiên cứu sinh của nhà nước nên tiền học phí được nhà nước chi trả). Tuy nhiên cũng có trường hợp tự chi trả tiền học phí vì không xin được ngân sách của nhà nước, nhưng số này rất ít.

Quá trình nghiên cứu cũng rất thuận lợi vì được giáo sư chỉ dẫn cụ thể. Hàng tháng giáo sư hướng dẫn đưa ra một số vấn đề và câu hỏi cần nghiên cứu. Sau đó nghiên cứu sinh sẽ tự tìm tòi qua sách trong nước và nước ngoài rồi báo cáo kết quả tìm được cho giáo sư hướng dẫn. Đối với tiến sĩ Hòa có nhiều thuận lợi khi làm đề tài vì đã học cùng một giáo sư hướng dẫn từ khi đại học, nên đã cho Hòa kinh nghiệm hiểu rất nhanh những vấn đề nghiên cứu cũng như phương pháp làm việc của giáo sư hướng dẫn.

Hậu nghiên cứu.

Vấn đề nghiên cứu ra một lý thuyết, hay định luật mới không đơn giản và để áp dụng nó trong thực tế lại còn khó khăn hơn rất nhiều. Nhưng các nghiên cứu sinh, những người ham mê nghiên cứu vẫn luôn tìm ra những hướng đi mới sau nghiên cứu để có thể ứng dụng vào thực tế những lý thuyết mà họ đã tìm ra. Tiến sĩ Hòa cho biết, hiện chị và viện vật liệu tại trường đang thử nghiệm lý thuyết của chị đã nghiên cứu ra. Tuy nhiên cũng gặp phải một số khó khăn vì dạng vật liệu mà chị nghiên cứu là kim loại đơn, rất khó có trong thực tế. Nhưng hiện nay các thế hệ đi sau đã kế tiếp bước của chị bằng nghiên cứu các hợp kim có 4 hợp chất như vậy sẽ có nhiều tham số hơn, tuy sẽ phức tạp hơn rất nhiều nhưng nó sẽ là bước gần nhất để áp dụng lý thuyết này vào thực tế.