Hãy nói thật ít về nước Úc.

Một điều ít có du học sinh ở Úc nào ngờ được là lời khuyên sau đây được đưa ra bởi chính trường đại học bạn đang theo học: "Khi trở về đất nước của mình, để lấy được cảm tình của bạn bè, người thân và những người xung quanh sau một thời gian dài xa cách, trong lúc chuyện trò bạn hãy hạn chế tối đa khi nhắc tới nước Úc, nền giáo dục Úc cũng như trường đại học Úc mà bạn đã theo học". Một lời khuyên sốc kiểu Úc.

Danh tiếng của giáo dục Úc không chỉ ở chất lượng đào tạo mà còn ở cả sự chu đáo đối với du học sinh. Đó là sự chu đáo nhiều khi rất bất ngờ. Có những việc du học sinh chưa nghĩ ra hoặc thậm chí không hề nghĩ tới nhưng cũng được chỉ bảo hướng dẫn cặn kẽ. Nghĩa là ngay cả khi du học sinh chưa kịp có nhu cầu thì cũng đã được đáp ứng đầy đủ. Điển hình là việc giúp du học sinh 'tái hòa nhập' cộng đồng sau khi kết thúc khóa học tại Úc và quay trở về.

Trước ngày tốt nghiệp, tôi thực sự ngạc nhiên khi nhận được thư mời của nhà trường đến dự một buổi nói chuyện trao đổi kinh nghiệm sau khi tốt nghiệp giữa du học sinh đã tốt nghiệp từ trước và những người chuẩn bị kết thúc khóa học. Những người được mời nói chuyện là những sinh viên đã từng tốt nghiệp tại Úc và đã trở về nước một thời gian, nay lại có dịp quay lại Úc để tiếp tục học tập hoặc làm việc. Họ kể lại và cùng chia sẻ những kinh nghiệm của bản thân sau khi học xong tại Úc và về lại quê nhà. Đó là những lạ lẫm, khó khăn, thậm chí là vấp váp khi phải 'làm quen' lại với môi trường cũ đã từng sinh ra và nuôi dưỡng mình đến lúc trưởng thành. Để giảm cú sốc văn hóa ngược đó cho chính mình, những du học sinh sắp tốt nghiệp cần được chuẩn bị trước về mặt tâm lí cũng như trang bị một số kĩ năng. Và nói thật ít về nước Úc chính là một trong những 'kĩ năng' cần tập.

Lời khuyên trên kia được tiếp tục: "Ngay cả khi bạn được những người khác vây quanh và hỏi chuyện về nước Úc thì cũng đừng vội 'thật thà' thao thao bất tuyệt về những tháng ngày sống trên nước Úc. Làm như thế, bạn không những không lấy lại được tình cảm của bạn bè và người thân sau quãng ngày xa cách mà thậm chí còn càng đẩy mình ra xa họ hơn". Tại sao lại có sự kì quái như vậy?

Hãy lắng nghe kể cả những điều đã biết.

Bạn là người có điều kiện đi xa, học tập và làm việc tại một nước tiên tiến nên trong suy nghĩ của những người 'ở nhà' mặc nhiên họ là người thiệt thòi hơn so với bạn. Nếu ngay khi trở về nước, lúc tiếp xúc với họ bạn lại không ngừng kể về những điều tuyệt diệu bạn vừa trải qua (điều này là khó tránh khỏi) thì cũng tức là bạn đang 'hiển ngôn' về những thiệt thòi của họ. Đứng về mặt tâm lí thì vô hình trung bạn lại càng đẩy mình ra xa họ hơn.

Vậy để tránh bị cô lập hoặc ít nhất là cảm giác lạc lõng thì bạn phải tạm thời 'quên' nước Úc trong câu chuyện của mình. Vấn đề của bạn ngay khi trở về nước là hòa nhập càng nhanh càng tốt với môi trường vốn dĩ trước đây thuộc về mình chứ không phải làm một đại sứ quảng bá cho một phương trời xa lạ mà bạn mới trở về từ đó. Rồi dần dà với thời gian, sau khi đã thực sự được 'đón nhận' trở lại trong vòng tay bạn bè và đồng nghiệp thì khi ấy bạn từ từ nói về những điều tai nghe mắt thấy trong thời gian du học cũng chưa muộn. Còn cách tốt nhất để 'lấy lòng' người khác khi trở về chính là ngồi nghe họ kể về những chuyện xảy ra trong khi bạn đi vắng.

Ai cũng có nhu cầu được nói, nhưng không phải ai cũng biết lắng nghe. Bạn nên nhớ điều này và hãy tập cho mình khả năng nghe người khác nói kể cả những điều bạn không muốn nghe vì đã biết tỏng từ lâu. Họ nói mình nghe là cách nhanh nhất để thu hẹp khoảng cách sau tháng ngày cách xa thay vì mình nói họ nghe. Sau thời gian du học, bạn sẽ bị 'lạc hậu' với quê nhà không nhiều thì ít, không ở vấn đề này thì cũng ở lĩnh vực kia. Vậy nên ngồi nghe mọi người nói chuyện vừa giúp bạn cập nhật tình hình quê hương mặt khác bạn cũng tự biết những gì nên nói và những gì chưa/không nên nói về nước Úc. Tránh ba hoa về những điều mà bạn tưởng 'chỉ Úc mới có' trong khi chính tại quê nhà cũng không thiếu nhưng chỉ có bạn là không biết vì đi du học từ lâu.

Dừng ngay 1001 câu hỏi "Tại sao?"

Trong cuộc sống hàng ngày cũng như trong công việc, bạn chắc chắn sẽ gặp phải những điều chướng tai gai mắt. Mỗi lần như thế rất có thể bạn sẽ lại bất giác bật ra câu hỏi cảm thán "Tại sao lại như thế? Thật không hiểu nổi!" bày tỏ sự khó chịu hoặc bất bình.

Tại sao khi phóng xe ngoài đường dù đang đi đúng luật và có đầy đủ giấy tờ mà cứ hễ nhìn thấy chú công an từ từ tiến lại gần là mình thót tim? Tại sao khi vào nhà hàng mình nói lời cảm ơn thì cô tiếp viên trố mắt nhìn còn cô ngồi bàn bên cạnh chẳng liên quan gì lại quay sang liếc xéo rồi bĩu môi? Tại sao khi mình đang ngủ thì bố vào phòng và lục túi của mình xem xét? Tại sao khi mình đang tắm thì mẹ soát ví của mình rồi khóc toáng lên vì phát hiện trong đó có 'kẹo cao su dành cho người lớn'? Tại sao trước khi du học, mình bao giờ cũng trúng chân Chi đoàn và cả Công đoàn với số phiếu cao ngất ngưởng vì sự trẻ trung năng động nhiệt tình mà giờ đây lúc trở về cơ quan cũ, bằng cấp giắt lưng thêm phần tinh anh sáng láng mà mình lại bị loại khỏi ban chấp hành của cả hai tổ chức này với số phiếu thấp tới không ngờ, cho dù mình chưa hề hé răng tí gì về hoạt động của các tổ chức Công đoàn ở nước ngoài và vẫn tỏ ra trung thành với tôn chỉ hoạt động của cơ quan là thăm hỏi người ốm, gái đẻ và phúng viếng tứ thân phụ mẫu (nếu ai chưa/không lập gia đình thì chỉ được hưởng phúng viếng song thân), cho dù khi mình về nước ai cũng hớn hở bắt tay, ân cần hỏi han, rối rít đòi quà. Tại sao? Tại sao? Và tại sao?

Nhớ là bạn vừa từ một nước phát triển về với quê nhà là một nơi chậm/đang phát triển. Đây là hai nơi hoàn toàn khác biệt về hệ thống xã hội, phát triển kinh tế, nền tảng văn hóa, học vấn, dân trí, quan niệm đạo đức… Thế nên sự khác nhau là điều đương nhiên và bạn phải học cách tiếp cận và chấp nhận. Chừng nào bạn còn tiếp tục tự đặt ra những câu hỏi "Tại sao?" kiểu như trên thì chừng đó chứng tỏ bạn là người không thể hoặc không muốn hội nhập lại với môi trường cũ. Lấp khoảng trống giữa hai nền văn hóa hay hai quốc gia nơi bạn từng du học và nơi bạn trở về là điều không tưởng vì sức bạn nào phải đội đá vá trời. Vậy thì cách tốt nhất là không tự khoét sâu thêm lỗ hổng đó trong cuộc sống của bản thân khi trở về bằng cách thiết thực nhất là hạn chế bớt rồi loại hẳn 1001 câu hỏi "Tại sao?".