Úc siết visa du học.

Ngày 1 tháng 9 vừa qua, Bộ di trú và Công dân Úc vừa mới ban hành quy định mới về việc cấp visa cho du học sinh quốc tế. Văn bản này sẽ được áp dụng cho những học sinh nộp hồ sơ xin visa sinh viên kể từ ngày 1 tháng 9 trở đi.

Theo phân cấp của Bộ di trú và Công dân Úc, nơi chịu trách nhiệm cấp visa vào Úc, mức độ khó dễ cho việc xin visa áp dụng cho từng quốc gia và từng bậc học được chia ra làm tất cả 5 cấp (level). Theo đó, mức độ khó khăn trong việc xét hồ sơ visa du học vào Úc sẽ tăng dần theo từng cấp. Nghĩa là công dân của các quốc gia được xếp vào nhóm cấp 1 sẽ có khả năng được cấp visa vào Úc nhiều hơn các nước thuộc các cấp khác; và các nhóm thuộc cấp 5 sẽ gặp nhiều khó khăn nhất trong việc muốn có visa. Trong thực tế không có quốc gia nào bị xếp vào nhóm cấp 5 này cả mà chỉ có nhóm các nước cấp 4 là nhóm khó xin visa nhất so với các nhóm còn lại. Nhìn vào danh sách liệt kê và xếp hạng về mức độ khó dễ để được cấp visa vào Úc, có thể dễ dàng nhận ra ngay một điều là tuyệt đại đa số các quốc gia ở nhóm cấp 1/5 (level 1/5) là các nước đã phát triển như Mỹ, Anh, Đức, Hà Lan, Thụy Điển, Thụy Sĩ… Tại khu vực Đông Bắc Á và Đông Nam Á, chỉ có một vài nước và vùng lãnh thổ ‘may mắn’ lọt vào danh sách cấp 1 này, đó là Nhật Bản, Hồng Kông, Malaysia và Singapore. Chỉ có 23 quốc gia và khu vực có tên trong danh sách dễ chịu này và cũng theo thống kê có 43 nước là thuộc dạng tương đối dễ dàng khi xin visa vào Úc học.

Trong khi đó, các quốc gia được xếp vào hạng nguy cơ bị từ chối visa cao (cấp 4/5) lại hầu hết nằm ở khu vực châu Á. Đó là các nước Bangladesh, Sri Lanka, Trung Quốc, Campuchia… Và Ấn Độ cũng vừa mới gia nhập đội ngũ các quốc gia này.

Nếu phải nhận xét một câu về văn bản mới của Bộ Di trú này thì chỉ có thể nói là: mở ra thì ít, siết lại thì nhiều. Một điều rõ ràng là học sinh, sinh viên Ấn Độ là những người bị tác động nhiều nhất từ quy định mới về cấp visa du học này. Kể từ ngày 1 tháng 9 trở đi, học sinh, sinh viên Ấn Độ muốn xin sang Úc du học ở tất cả các cấp học đều bị xếp vào hạng cấp 4/5 (chỉ trừ học sinh muốn học hệ trung học tại Úc là visa được nâng lên cấp II). Thực tế Ấn Độ là quốc gia có lượng học sinh du học tại Úc tăng nhiều nhất trong năm qua, song hầu hết trong số này đều đăng kí theo các khóa học nghề với mong muốn được phép định cư tại Úc sau khi tốt nghiệp. Việc chính phủ Úc ra quy định mới về việc cấp visa chính là nhằm mục đích hạn chế bớt sự đổ bộ ồ ạt của du học sinh Ấn Độ.

Tin vui cho học sinh trung học Việt Nam.

Việt Nam có bị ảnh hưởng gì từ văn bản quy định mới này của Sở Di trú và Công dân Úc hay không? Câu trả lời ngắn gọn là: “Lần này thì không”. Tại sao lại “lần này”? Là bởi các quy định về cấp visa của Úc luôn thay đổi tùy theo tình hình và trong quá khứ không phải không có những lúc học sinh Việt Nam phải điêu đứng vì chuyện làm sao để có được tấm visa du học Úc. Nhưng trong vài năm qua, tình hình xin vào Úc của học sinh Việt Nam là tương đối sáng sủa, nếu như không muốn nói là đang ở trong thời kỳ thuận lợi nhất.

Không những thế, học sinh Việt Nam muốn qua Úc học hệ trung học lại có tin vui khi hạng visa của họ theo như quy định mới này lại được nâng lên một cấp (từ cấp 3 trước đây giờ thành cấp 2). Vậy là chính sách cấp visa của Úc đối với Việt Nam là khuyến khích những học sinh sang Úc học trung học và đại học (xét visa ở cấp độ 2) và hạn chế hơn với những người sang học tiếng Anh, học nghề và các khóa học không cấp bằng (cấp độ 3). Đặc biệt với những người Việt Nam sang làm nghiên cứu ở bậc sau đại học đặc biệt được ưu tiên trong việc cấp visa và được xếp ở cấp độ 1 tức là mức có khả năng lấy visa cao nhất. Điều này cũng dễ hiểu vì Úc đang có chủ trương khuyến khích và thu hút người làm công tác nghiên cứu, hơn nữa những người từ Việt Nam đi theo dạng này thường được cấp học bổng nên không gặp trở ngại nhiều trong vấn đề chứng minh tài chính, một khâu then chốt trong quá trình xét visa.

Học sinh Việt Nam từng bị hạn chế cấp visa?

Việc học sinh, sinh viên Việt Nam hiện nay có thể xin visa vào Úc dễ dàng hơn so với trước kia có nhiều nguyên nhân của nó. Thứ nhất là quan hệ giữa hai nước Việt Nam và Úc đang rất tốt đẹp, hai nước lại đặc biệt chú trọng đến vấn đề trao đổi và giúp đỡ phát triển giáo dục. Thứ hai là hình ảnh du học sinh Việt Nam tại Úc nhìn chung cũng trở nên ‘sáng sủa’ hơn thời gian qua chứ không như hồi năm 2001 khi học sinh Việt Nam đứng đầu bảng trong việc bị rút lại visa du học vì vi phạm quy định của Úc (chủ yếu là do bỏ học hoặc không lên lớp đủ giờ), hay thời gian trước đó nữa khi những người Việt Nam sang Úc với mục đích lao động trái phép núp dưới danh nghĩa ban đầu là đi du học. Thứ ba là cho dù lượng du học sinh Việt Nam tới Úc tăng vọt thời gian qua nhưng trong thực tế đây chưa bao giờ trở thành mối đe dọa ‘đổ bộ ồ ạt’ vào nước Úc giống như sinh viên Trung Quốc hay Ấn Độ vì con số du học sinh đến từ Việt Nam so với hai nước này chưa là gì.

Bởi vậy, nếu có bất cứ sự khó khăn nào đối với học sinh Việt Nam khi xin visa sang Úc thì hầu hết chỉ bởi nguyên nhân chủ quan từ chính người nộp đơn chẳng hạn như có vấn đề về sức khỏe hay nguyên nhân tài chính. Còn trong trường hợp có sự phân biệt vùng miền hay cộng đồng dân cư cụ thể nào đó thì có nguyên nhân bởi những người đồng hương của những ứng viên đang xin visa này đang ‘quậy tưng bừng’ trên nước Úc. Những học sinh sinh viên Hải Phòng chẳng hạn đã có những lúc gặp phải nguyên nhân thứ hai này. Có thời điểm, như cuối năm 2004, đến văn phòng IDP ở Hà Nội, nơi độc quyền tổ chức thi IELTS và được nền giáo dục Úc chính thức ủy quyền tư vấn học sinh du học Úc, cũng phải lắc đầu từ chối nhận giúp xin visa của những người đến từ thành phố cảng. Nhưng điều này cũng chỉ diễn ra trong khoảng thời gian nhất định. Khi tình hình có chiều hướng ‘êm êm’ thì những học sinh và sinh viên Hải Phòng lại được nhận visa để qua Úc học tập như bình thường.

Tóm lại, chính sách mới của Úc trong việc cấp visa du học không những không ảnh hưởng gì tới học sinh, sinh viên Việt Nam đang có ý định du học tại xứ sở chuột túi mà ngược lại còn khuyến khích những gia đình nào muốn gửi con em sang học từ bậc trung học. Việc ‘khó’ hay ‘dễ’ trong việc cấp visa du học suy cho đến cùng cũng phụ thuộc rất nhiều vào việc những ‘đồng hương’ đang sinh sống hay học tập trên nước Úc như thế nào. Nếu có điều gì cần nhắn nhủ thì chỉ xin: “Hỡi người đi trước, xin đừng chặn/chặt đường những người đi sau!”.