To hơn - Nhanh hơn.

Trung Quốc là nước luôn luôn có tham vọng muốn thực hiện những dự án to lớn. Đây là quốc gia vừa tổ chức Thế Vận hội tốn kém nhất từ trước tới nay và mới đây cũng là nước vừa khánh thành tháp truyền hình cao nhất thế giới. Nay Trung Quốc đang tính tới việc chế tạo xe lửa chạy nhanh nhất thế giới.

Để tìm hiểu về hệ thống xe lửa này, biên tập viên Lily Yan thuộc ban Á Châu Thái Bình Dương của Đài Úc Châu (Radio Australia) đã nói chuyện với ông Gu Jianqing, tác giả của nhiều cuốn sách về vấn đề phát triển hệ thống xe lửa Trung Quốc đồng thời là người trước đây từng nghiên cứu hệ thống giao thông ở nước này.

Gây tranh cãi.

PV: Nền kinh tế Trung Quốc đang phát triển càng lúc càng nhanh và xe lửa nước này cũng thế. Chỉ mới cách nay một tháng, Trung Quốc vừa khánh thành xe lửa siêu tốc đầu tiên để vận chuyển vận động viên cũng như khán giả tham gia Thế Vận hội Bắc Kinh đi lại trên tuyến đường nối liền Bắc Kinh với thành phố cảng Thiên Tân. Cùng với Bắc Kinh, Thiên Tân là thành phố nơi tổ chức những cuộc tranh tài trong kỳ Thế Vận Hội vừa qua. Chuyến xe lửa siêu tốc có vận tốc 350 km/giờ lăn bánh trên đoạn đường dài 400 km nối liền hai thành phố quan trọng này khiến người Trung Quốc rất tự hào.

MỘT CƯ DÂN TRUNG QUỐC: Thật là vinh dự. Cả thế giới đều chú ý tới chiếc xe lửa này.

PV: Thế nhưng mọi việc không dừng ở đấy. Công tác xây dựng một chiếc xe lửa khác thậm chí còn chạy nhanh hơn xe lửa vừa nêu và một đường ray mới hiện đang được xúc tiến. Sau khi hoàn tất trong vòng 4 năm sắp tới, xe lửa này sẽ vận chuyển hành khách đi lại giữa Bắc Kinh và Thượng Hải với tốc độ 380 km/giờ trên tuyến đường dài 1.300 km. Với tốc độ này, thời gian di chuyển giữa 2 thành phố cực lớn của Trung Quốc được rút ngắn từ 12 tiếng hiện nay xuống còn 4 tiếng.

Ông Lee, quan chức thuộc Bộ Đường sắt Trung Quốc, cho hay chắc chắn tuyến đường xe lửa mới này sẽ giúp kinh tế Trung Quốc phát triển.

LEE: Chủ yếu chúng tôi nhắm vào việc phát triển kinh tế khi đầu tư vào hệ thống xe lửa mới này. Đây là lý do quan trọng nhất để Trung Quốc thiết lập tuyến đường xe lửa siêu tốc.

PV: Tuy nhiên những người không tán đồng với kế hoạch trên lại cho rằng Trung Quốc cần có thêm các tuyến đường sắt cho các vùng hẻo lánh và kém phát triển và chưa phát triển vì những vùng này có rất ít tuyến đường xe lửa. Theo những người này, hệ thống xe lửa nối liền các thành phố vốn đã giàu có chỉ làm khoảng cách giàu nghèo giữa các vùng ở Trung Quốc tăng thêm mà thôi. Tuy nhiên ông Gu Jingqing, tác giả của nhiều cuốn sách về vấn đề phát triển hệ thống xe lửa Trung Quốc đồng thời là người trước đây từng nghiên cứu hệ thống giao thông ở nước này, đã lên tiếng hoan nghênh việc chế tạo xe lửa siêu tốc tại Trung Quốc.

GU JANQING: Khi nói tới vấn đề trước tiên cần chế tạo xe lửa siêu tốc để nối liền các thành phố giàu có thì câu thời giờ là tiền bạc là câu nói thật đúng. Hơn nữa, việc chế tạo và phát triển này không mâu thuẫn với việc phát triển hệ thống xe lửa tại những vùng xa xôi hẻo lánh, nơi người ta chỉ cần các tuyến đường xe lửa thông thường mà thôi. Trung Quốc là quốc gia rộng lớn và tình hình tại những khu vực cũng khác nhau, vì thế nước này cần có nhiều loại giao thông vận tải khác nhau.

Tự hào.

PV: Ông Gu Jianqing thấy rất ấn tượng về việc Bộ Đường sắt Trung Quốc quyết định xúc tiến kế hoạch chế tạo xe lửa siêu tốc.

GU JIANQING: Cách nay 10, 15 năm không ai tin rằng vào năm 2012 Trung Quốc có thể chế tạo xe lửa nhanh nhất thế giới. Hầu hết xe lửa tại nước này chỉ có thể chạy với vận tốc 60 tới 80 km/giờ. Vì lý do an toàn, xe lửa Trung Quốc chỉ được phép chạy ở mức đó mà thôi. Chắc chắn là Nhật Bản, Đức và Pháp đã có kỹ thuật chế tạo và phát triển xe lửa siêu tốc từ lâu, thế nhưng trước đây tất cả chúng tôi đều nghĩ rằng cũng phải mất thời gian khá lâu thì Trung Quốc mới có thể tiếp thu, học hỏi và làm chủ được kỹ thuật này.

PV: Thế nhưng mọi sự không hẳn đều tốt đẹp đối với người dân thường ở Trung Quốc. Trạm cuối cùng được đặc biệt xây dựng để đón xe lửa siêu tốc ở Bắc Kinh, tức trạm xe lửa Nam Bắc Kinh, đã tạo ra nhiều tranh cãi từ khi trạm này được khánh thành cách nay 1 tháng. Người dân Bắc Kinh phàn nàn rằng các đường dẫn đến trạm bị tắc nghẽn, còn xe buýt thì bị đổi tuyến đường mà chẳng được báo trước gì mấy. Đã vậy hệ thống soát vé cũng có trục trặc và dịch vụ tiếp đón hành khách vận chuyển trên tuyến đường siêu tốc nối liền Thiên Tân với Bắc Kinh phục vụ không chu đáo. Mặc những lời phàn nàn hoặc phê bình, không có gì có thể ngăn cản Trung Quốc thực hiện tham vọng xây dựng và phát triển hệ thống xe lửa siêu tốc. Ông Gu Jianqing cho hay công cuộc này không chỉ nhắm tới mục đích kinh tế mà thôi.

GU JIANQING: Công cuộc đầu tư dài hạn này sẽ bị lỗ lã lúc đầu hoặc trong một thời gian dài. Đôi khi thật khó mà phê phán một dự án nếu chỉ dựa trên vấn đề lời lỗ. Điều quan trọng là chúng ta cần xem xét tới khía cạnh lợi ích xã hội của dự án chứ đừng chỉ nhìn tới vấn đề kinh tế mà thôi.