Khi khoa học gia nước ngoài được trao cơ hội.

Quỹ học bổng nghiên cứu Laureate (Australian Laureate Fellowships) mới đây đã công bố mở rộng phạm vi tiếp nhận hồ sơ đăng kí từ các ứng viên là học giả ngoài nước Úc. Đây là quỹ học bổng liên bang có nguồn ngân sách lớn nhất toàn nước Úc, và việc mở rộng cửa tiếp nhận các nghiên cứu viên không phải là người Úc bản xứ được coi là hành động nhằm chấm dứt ‘sự khô hạn chất xám’ đã được cảnh báo trước đây dưới thời cựu Thủ tướng John Howard.

Trước đây, nước Úc đã có những khoản chi mạnh tay trong vấn đề này. Tháng 5 năm 2007, chính phủ của Thủ tướng Howard đã thông qua một khoản ngân sách khổng lồ trị giá 5 tỉ đô la Úc nhằm hỗ trợ cho giáo dục đào tạo bậc cao. Cuối năm ngoái, Thủ tướng Kevin Rudd vào tháng 11 đã công bố khoản ngân sách đầu tư trị giá hơn 370 triệu đô la cho các trường đại học Úc. Trọng tâm của số tiền này được hướng trực tiếp vào các nghiên cứu khoa học với cam kết tăng gấp đôi số lượng học bổng dành cho sinh viên và học viên sau đại học. Tuy nhiên tất cả những khoản đầu tư này của chính phủ Úc mới chỉ dừng lại ở việc khuyến khích những nhà nghiên cứu là công dân Úc đang sống và làm việc trong nước hay nước ngoài. Trong khi đó Úc là nước nhập cư, số lượng những học giả nước ngoài hiện đang nghiên cứu hay theo học trong các cơ sở đào tạo tại Úc chiếm một số lượng không nhỏ, rất nhiều người trong số đó thực sự là những tài năng.

Trở lại với việc công bố mở rộng cửa tiếp nhận hồ sơ của các ứng viên nước ngoài của quĩ học bổng Laureate, rõ ràng đây là một hành động được mong chờ từ lâu, dù rằng chỉ có khoảng 5 học giả nước ngoài được xét trao học bổng trên tổng số tối đa 25 suất cho mỗi năm. Học bổng Laureate là học bổng danh giá và cao nhất của Úc. Mỗi học giả giành được học bổng sẽ được trả lương tương đương với mức lương một giáo sư đại học (khoảng 88 ngàn đô la/năm) trong suốt quá trình nghiên cứu. Ngoài ra, họ còn được nhận một khoản trợ cấp trị giá 100 ngàn đô la trong thời gian năm năm. Về nghiên cứu, các dự án sẽ được hỗ trợ tối đa 300 ngàn đô la/năm. Những con số trên thể hiện sự hỗ trợ tối đa của nước Úc để giữ chân những nhà khoa học ‘nội địa’ và thu hút những học giả quốc tế tài năng nhất tới đất nước này.

Quá trình xét học bổng rất linh động.

Quỹ nghiên cứu Laureate sẽ bắt đầu quá trình tuyển chọn ứng viên vào tháng tới với ngân sách 239 triệu đôla. Trong năm 2009, sẽ có 15 suất học bổng được trao. Đề cương nghiên cứu của mỗi ứng viên sẽ được xem xét bởi một uỷ ban tuyển chọn riêng. Danh sách những ứng viên vượt qua vòng tuyển chọn này sẽ được tiếp tục gửi lên Chủ tịch Hội đồng Nghiên cứu Khoa học nước Úc và Bộ trưởng Bộ Kinh tế, Khoa học và Nghiên cứu nước Úc để chọn ra những học giả xuất sắc nhất. Bạn có thể tìm thêm các thông tin về các hoạt động và cách thức nhận hồ sơ đăng kí của học bổng này tại trang chủ của Hội đồng Nghiên cứu Khoa học nước Úc (The Australian Research Council) http://www.arc.gov.au/default.htm.

Sau lễ công bố những thay đổi trong chương trình học bổng Laureate vào năm tới, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp, Khoa học và Nghiên cứu, ông Kim Carr, trả lời phỏng vấn tờ The Australian: “Chính phủ cố gắng thu hút những nhà nghiên cứu xuất sắc nhất mà không quan tâm tới vấn đề quốc tịch. Tôi nghĩ rằng chính phủ đã làm tốt điều này trong một môi trường quốc tế”.

Bình luận xung quanh vấn đề này trên tờ The Australian, giáo sư Peter Hall từ trường Đại học Melbourne, cho rằng có rất nhiều người tài đã bị bỏ phí bởi sự phân tách người bản xứ và người nước ngoài trong quá trình xét duyệt. Theo ông, những người nước ngoài hiện đang nghiên cứu trên nước Úc cần phải được mở rộng cơ hội ở tất cả các lĩnh vực. Giáo sư Hall cũng thể hiện sự băn khoăn khi chính sách cấp học bổng mới của quĩ Laureate hướng nhiều vào các nhóm nghiên cứu chứ không phải các nhà khoa học độc lập. Điều này, theo ông, có thể gây khó khăn cho cơ hội tìm kiếm học bổng của các khoa học gia nghiên cứu khoa học cơ bản mang tính lí thuyết như toán học. Tuy nhiên, Bộ trưởng Kim Carr lại cho rằng không cần phải lo lắng như vậy bởi quá trình xét học bổng không hề cứng nhắc mà sẽ có sự linh động phù hợp với mỗi trường hợp.

Nước Úc hướng trọng tâm vào nghiên cứu khoa học.

Liên quan tới những chính sách phát triển nghiên cứu khoa học của nước Úc trước khi công bố việc mở rộng học bổng cho học giả nước ngoài, ngày 1/9 vừa qua, Hội đồng Nghiên cứu Khoa học Úc đã gửi thư cho tất cả các trường đại học nhằm kêu gọi các trường cung cấp thông tin hoàn thiện và kiểm định cho một chương trình mang tầm vóc quốc gia có tên ‘Sự xuất sắc trong nghiên cứu khoa học Úc’ (Excellence for Research in Australia - ERA). Các thông tin được yêu cầu cung cấp bao gồm các công trình khoa học được thực hiện và công bố bởi các nhà khoa học hiện đang công tác trong các trường đại học Úc. Đây được coi như bước tiến hành không thể thiếu trong nỗ lực của chính phủ Úc nhằm hỗ trợ nhiều hơn cho nghiên cứu khoa học. Điều này dưới thời chính phủ tiền nhiệm được đánh giá là còn hạn chế.

Chương trình ERA được đánh giá rất cao và được Bộ trưởng Kim Carr coi như một hệ thống minh bạch và hiệu quả trong việc đánh giá chất lượng nghiên cứu khoa học trên toàn nước Úc. Với ERA, các trường đại học cũng sẽ chủ động đánh giá được hiệu quả công tác nghiên cứu khoa học của mình, dựa trên những tiêu chí như số lượng công trình đăng kí và thực hiện thành công, phân tích các thành tựu áp dụng của các công bố khoa học hay các công trình nghiên cứu.

Như vậy rõ ràng vấn đề giáo dục, mà cụ thể là nghiên cứu khoa học, đang một lần nữa trở thành một trong những trọng tâm trong chính sách của chính phủ Úc. Nước Úc đã ý thức được rõ ràng không thể chỉ nhìn vào sự thành công của chính sách xuất khẩu giáo dục mà đánh giá nền giáo dục Úc đã đạt đẳng cấp cao. Vấn đề nằm ở chỗ trung tâm của một nền giáo dục xuất sắc phải là thành công của một nền nghiên cứu khoa học vững mạnh. Hơn thế nữa, đầu tư chất xám đang ngày càng trở thành lĩnh vực đầu tư sinh lợi nhiều nhất. Những thay đổi mang tính tích cực và mạnh mẽ của chính phủ Úc chắc chắn sẽ tiếp tục thu hút một lượng lớn không chỉ sinh viên quốc tế mà còn cả những học giả xuất sắc từ nước ngoài. Đó mới chính là mối lợi lâu dài của quốc gia này.