Mau mắn trở về.

Chỉ vài ngày sau khi được Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni ban lệnh ân xá về tội gian lận, Hoàng thân Norodom Ranariddh đã chấm dứt đời lưu vong và quay trở lại Thủ đô Phnom Penh. Trước đó Thủ tướng Hun Sen, đối thủ chính trị của Hoàng thân Ranariddh, đã xin Quốc vương ân xá cho Hoàng thân.

Biên tập viên Liam Cochrane thuộc Ban Á Châu Thái Bình Dương Đài Úc châu đã phỏng vấn ông Lao Mong Hay, chuyên viên nghiên cứu cao cấp thuộc Ủy hội Nhân quyền Á Châu tại Hong Kong.

Đổi ý để được về.

PV: Hoàng thân Norodom Ranariddh đã không bỏ phí chút thời gian nào. Sau khi lệnh ân xá ông được Quốc vương Norodom Sihamoni ban hành, ông đã ngay lập tức quay trở về Phnom Penh. Tin về lệnh ân xá vừa được công bố hôm thứ Năm thì Chủ Nhật ông đã có mặt tại thị trấn Siem Reap. Sau khi bị kết án vắng mặt hồi năm ngoái về tội biển thủ 3,6 triệu đô la trong vụ bán bất động sản ở Thủ đô Phnom Penh, ông Ranariddh đã sống lưu vong ở Malaysia cùng với người vợ thứ nhì và con trai còn nhỏ. Sau khi trở lại Campuchia, ông cho các phóng viên biết ông cảm tạ Quốc vương Norodom Sihamoni và Thủ tướng Hun Sen. Quốc vương Sihamoni là người em cùng cha khác mẹ với ông Ranariddh, còn Thủ tướng Hun Sen là người đã xin Quốc vương ân xá cho ông. Ngoài ra Hoàng thân Ranariddh cũng cho biết đảng của ông, tức Đảng Norodom Ranariddh, sẽ không còn chống đối Đảng Nhân dân Campuchia đương quyền của Thủ tướng nữa và bây giờ Đảng chỉ muốn phục vụ tổ quốc mà thôi. Tuy nhiên, ông Lao Mong Hay, chuyên viên nghiên cứu cao cấp thuộc Ủy hội Nhân quyền Á Châu tại Hong Kong cho hay sở dĩ ông Norodom Ranariddh có thể quay trở về Campuchia là do ông chịu chấp nhận kết quả cuộc bầu cử được công bố hồi tháng 8 vừa qua. Các quan sát viên đã lên tiếng chỉ trích cuộc bầu cử vì họ cho rằng tình trạng bất thường đã xảy ra chung quanh bầu cử. Thoạt đầu ba đảng đối lập trong đó có Đảng Norodom Ranariddh bác bỏ kết quả bầu cử. Ông Lao Mong Hay cho rằng ông Ranariddh và ông Hun Sen đã thỏa thuận ngầm với nhau.

LAO MONG HAY: Trước đây ông Norodom Ranariddh không công nhận kết quả bầu cử thế nhưng nay ông đã đổi ý. Ngoài ra ông cũng thay đổi quan điểm về chuyện thành lập liên minh với các đảng khác để lên án kết quả bầu cử. Đây là cái giá ông phải trả để được ông Hun Sen đồng ý xin Quốc vương Norodom Sihamoni ban lệnh ân xá cho ông.

Chỉ biết ăn chơi?

PV: Chúng tôi không thể liên lạc với Hoàng thân Norodom Ranariddh và phát ngôn viên chính phủ Campuchia để hỏi về vấn đề vừa nêu. Tuy nhiên đây không phải là lần đầu tiên ông Ranariddh bất hòa với ông Hun Sen. Trước đó, ông Norodom Ranariddh đã thắng trong cuộc bầu cử đầu tiên tổ chức hồi năm 1993, thế nhưng 4 năm sau đó ông bị lật đổ trong cuộc đảo chính do ông Hun Sen thực hiện. Mới gần đây, theo bộ luật mới về vấn đề đa thê, ông Norodom Ranariddh còn bị đưa ra tòa về tội này. Các nhà phê bình cho rằng bộ luật đa thê được thông qua để đặc biệt nhắm vào ông Ranariddh, nhân vật công khai sống với bà vợ thứ nhì, cựu diễn viên múa Ouk Palla. Ông Lao Mong Hay cho biết ông Ranariddh được ưu đãi đặc biệt. Ông Hay nói rằng Hoàng gia Campuchia có truyền thống cho những người giàu có và người có quyền được hưởng quyền miễn truy tố.

LAO MONG HAY: Thỏa hiệp giữa hai ông Hun Sen và Norodom Ranariddh gây phương hại cho hệ thống pháp trị, nếu quả hệ thống này còn tồn tại ở Campuchia.

PV: Hoàng thân Ranariddh tuyên bố ông sẽ mở cuộc họp báo vào cuối tuần này, tuy nhiên ông không cho biết có tiếp tục theo đuổi sự nghiệp chính trị hay không. Ông Lao Mong Hay cho hay mặc dù một số người tại Campuchia vẫn còn rất yêu quý ông Norodom Ranariddh, thế nhưng uy tín của ông có thể đã bị sứt mẻ vì nhiều người cho rằng ông là một hoàng thân chỉ biết ăn chơi và có quan điểm chính trị hời hợt.

LAO MONG HAY: Theo tôi, đối với nhiều người, Hoàng thân Ranariddh bị mất uy tín rất nhiều vì tính khí đồng bóng và thay đổi liên tục. Tính khí này cũng giống như cha ông ta.

PV: Các quan sát viên cho rằng việc Hoàng thân Norodom Ranariddh quay trở lại Campuchia sẽ không thay đổi nhiều tình hình chính trị ở Campuchia, thế nhưng ít nhất thì cũng có một điều đã thay đổi ở Xứ Chùa tháp từ ngày ông vắng mặt: Con gái của Hoàng thân, tức Công chúa Rattana Devi, đã biến ngôi biệt thự của ông ở Thủ đô Phnom Penh thành một nhà hàng Pháp sang trọng dành cho dân thừa tiền lắm bạc. Vì thế nay hoàng thân Norodom Ranariddh sẽ cùng với gia đình sống tại một khu ở thành phố Siem Reap nằm ở miền Tây Bắc Campuchia.

Liam Cochrane.

Đổi ý để được về.

PV: Hoàng thân Norodom Ranariddh đã không bỏ phí chút thời gian nào. Sau khi lệnh ân xá ông được Quốc vương Norodom Sihamoni ban hành, ông đã ngay lập tức quay trở về Phnom Penh. Tin về lệnh ân xá vừa được công bố hôm thứ Năm thì Chủ Nhật ông đã có mặt tại thị trấn Siem Reap. Sau khi bị kết án vắng mặt hồi năm ngoái về tội biển thủ 3,6 triệu đô la trong vụ bán bất động sản ở Thủ đô Phnom Penh, ông Ranariddh đã sống lưu vong ở Malaysia cùng với người vợ thứ nhì và con trai còn nhỏ. Sau khi trở lại Campuchia, ông cho các phóng viên biết ông cảm tạ Quốc vương Norodom Sihamoni và Thủ tướng Hun Sen. Quốc vương Sihamoni là người em cùng cha khác mẹ với ông Ranariddh, còn Thủ tướng Hun Sen là người đã xin Quốc vương ân xá cho ông. Ngoài ra Hoàng thân Ranariddh cũng cho biết đảng của ông, tức Đảng Norodom Ranariddh, sẽ không còn chống đối Đảng Nhân dân Campuchia đương quyền của Thủ tướng nữa và bây giờ Đảng chỉ muốn phục vụ tổ quốc mà thôi. Tuy nhiên, ông Lao Mong Hay, chuyên viên nghiên cứu cao cấp thuộc Ủy hội Nhân quyền Á Châu tại Hong Kong cho hay sở dĩ ông Norodom Ranariddh có thể quay trở về Campuchia là do ông chịu chấp nhận kết quả cuộc bầu cử được công bố hồi tháng 8 vừa qua. Các quan sát viên đã lên tiếng chỉ trích cuộc bầu cử vì họ cho rằng tình trạng bất thường đã xảy ra chung quanh bầu cử. Thoạt đầu ba đảng đối lập trong đó có Đảng Norodom Ranariddh bác bỏ kết quả bầu cử. Ông Lao Mong Hay cho rằng ông Ranariddh và ông Hun Sen đã thỏa thuận ngầm với nhau.

LAO MONG HAY: Trước đây ông Norodom Ranariddh không công nhận kết quả bầu cử thế nhưng nay ông đã đổi ý. Ngoài ra ông cũng thay đổi quan điểm về chuyện thành lập liên minh với các đảng khác để lên án kết quả bầu cử. Đây là cái giá ông phải trả để được ông Hun Sen đồng ý xin Quốc vương Norodom Sihamoni ban lệnh ân xá cho ông.

Chỉ biết ăn chơi?

PV: Chúng tôi không thể liên lạc với Hoàng thân Norodom Ranariddh và phát ngôn viên chính phủ Campuchia để hỏi về vấn đề vừa nêu. Tuy nhiên đây không phải là lần đầu tiên ông Ranariddh bất hòa với ông Hun Sen. Trước đó, ông Norodom Ranariddh đã thắng trong cuộc bầu cử đầu tiên tổ chức hồi năm 1993, thế nhưng 4 năm sau đó ông bị lật đổ trong cuộc đảo chính do ông Hun Sen thực hiện. Mới gần đây, theo bộ luật mới về vấn đề đa thê, ông Norodom Ranariddh còn bị đưa ra tòa về tội này. Các nhà phê bình cho rằng bộ luật đa thê được thông qua để đặc biệt nhắm vào ông Ranariddh, nhân vật công khai sống với bà vợ thứ nhì, cựu diễn viên múa Ouk Palla. Ông Lao Mong Hay cho biết ông Ranariddh được ưu đãi đặc biệt. Ông Hay nói rằng Hoàng gia Campuchia có truyền thống cho những người giàu có và người có quyền được hưởng quyền miễn truy tố.

LAO MONG HAY: Thỏa hiệp giữa hai ông Hun Sen và Norodom Ranariddh gây phương hại cho hệ thống pháp trị, nếu quả hệ thống này còn tồn tại ở Campuchia.

PV: Hoàng thân Ranariddh tuyên bố ông sẽ mở cuộc họp báo vào cuối tuần này, tuy nhiên ông không cho biết có tiếp tục theo đuổi sự nghiệp chính trị hay không. Ông Lao Mong Hay cho hay mặc dù một số người tại Campuchia vẫn còn rất yêu quý ông Norodom Ranariddh, thế nhưng uy tín của ông có thể đã bị sứt mẻ vì nhiều người cho rằng ông là một hoàng thân chỉ biết ăn chơi và có quan điểm chính trị hời hợt.

LAO MONG HAY: Theo tôi, đối với nhiều người, Hoàng thân Ranariddh bị mất uy tín rất nhiều vì tính khí đồng bóng và thay đổi liên tục. Tính khí này cũng giống như cha ông ta.

PV: Các quan sát viên cho rằng việc Hoàng thân Norodom Ranariddh quay trở lại Campuchia sẽ không thay đổi nhiều tình hình chính trị ở Campuchia, thế nhưng ít nhất thì cũng có một điều đã thay đổi ở Xứ Chùa tháp từ ngày ông vắng mặt: Con gái của Hoàng thân, tức Công chúa Rattana Devi, đã biến ngôi biệt thự của ông ở Thủ đô Phnom Penh thành một nhà hàng Pháp sang trọng dành cho dân thừa tiền lắm bạc. Vì thế nay hoàng thân Norodom Ranariddh sẽ cùng với gia đình sống tại một khu ở thành phố Siem Reap nằm ở miền Tây Bắc Campuchia.